Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS)

trauma

In dit blog wil ik mijn ervaring en een stukje theorie meegeven over de psychische aandoening PTSS. Wat is het precies?

Post = erna

Trauma = geestelijk, fysiek, zintuiglijk of verbaal opgelopen letsel waardoor je niet meer kan functioneren

Stress = cortisol (stresshormoon)

Stoornis = een verstoring

PTSS = een verstoring van cortisol in het lichaam nadat de traumatische ervaring gebeurd is.

Voorbeeld:

Een jager loopt door het bos en staat ineens oog in oog met een beer die honger heeft. Hij heeft 4 opties hoe hij kan reageren. De cortisol in zijn lichaam zal in 1 klap razend snel stijgen en zijn brein zal in een fractie van een seconde een analyse maken welke optie het beste is:

  1. Fight, dan is de kans vrij groot dat hij de volgende maaltijd is van de beer.
  2. Flight, wegwezen! Waarschijnlijk is dit de beste optie.
  3. Freeze, hij blijft stokstijf staan zodat de beer hopelijk interesse verliest en weggaat. Toch loopt hij hier het risico de volgende maaltijd te worden van de beer.
  4. Dissociatie, hij hoopt dat zijn alter hem komt redden (grapje)  Zijn brein of systeem gaat op slot van de stress die ineens opkomt, het probleem is dat hij in deze toestand vaak zelf niet zal weten hoe hij reageert, ook is dissociatie niet iets waar je bewust voor kiest.

Oke, hij kiest dus voor optie 2 en begint als een malle te rennen om in veiligheid te komen. Als hij veilig in zijn auto zit rijdt hij naar huis.

De ideale situatie:

De cortisol in het lichaam van de jager zal langzaam afnemen. Hij is flink geschrokken maar kan zijn schrikreactie makkelijk van zich afzetten en zijn emoties reguleren.

Hoe ontstaat PTSS:

De jager komt veilig thuis en merkt dat hij zich minder geschrokken voelt dan hij zou verwachten. Of hij merkt helemaal niets, denkt dat alles oké is, en gaat weer verder met zijn dagelijkse bezigheden. De jager lijkt niets te voelen, dit klopt ook want zijn systeem is van de stress op slot gegaan. De schrikreactie is echter nog niet uit zijn systeem. Waarschijnlijk begint hij te merken dat hij vaak nachtmerries heeft van de beer. Als je droomt is je onderbewuste namelijk bezig je dag te verwerken. Hij schrikt van geluiden van dieren. Hij kijkt onbewust, als hij in de auto zit, achterom omdat hij denkt hij ‘iets’ achter de auto zag. Tijdens de nachtmerries, de schrik reacties en herbelevingen stijgt zijn cortisol gehalte keer op keer naar het niveau van wanneer hij voor de echte beer stond.  Zijn lichaam denkt dus, bij ELKE mogelijke herinnering (trigger) aan de beer, dat hij weer in gevaar is terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn! Dit is op langer termijn natuurlijk heel erg vermoeiend en kan heel erg aangrijpend zijn voor het leven van de jager en voor zijn omgeving. Uit het niets kan je cortisol de pan uit stijgen en denkt je lichaam/je brein dat je in gevaar bent. De uitwerking hoe je dan kan reageren varieert per persoon.

Hoe gaat dat bij mij?

Ik heb ook PTSS, en helaas heb ik ook een aantal triggers die mij aan een trauma doen denken. Als zich een potentiele dreiging voordoet dan gaan mijn beschermingsmechnisme (Soraya en Parel) in werking. Zij hebben in de loop der jaren systemen ontwikkeld die op dat moment heel effectief waren voor mij om te overleven. Maar ja, dat was toen. Nu jaren later, lang na de traumatische gebeurtenissen komt het nog regelmatig voor dat mijn lichaam denkt dat ik in gevaar ben. Ik heb hier heel lang over nagedacht hoe ik mijn lichaam en vooral mijn brein kon overtuigen dat het trauma voorbij is. Ik begon me af te vragen of het mogelijk was of ik het trauma niet kon ‘her schrijven’. Terug gaan (of denken) naar de plek van het trauma maar dan reageren vanuit het hier en nu. Mijn brein heeft een naar gevoel als referentie bij een bepaalde plek of persoon. Ik ging die referentie vervangen voor een goed gevoel een gevoel waar ik heb gehandeld vanuit kracht in plaats van angst.

In de documentaire van ‘Vals plat’ is te zien hoe ik terugging naar het raam waar ik had gestaan in Amsterdam. Daarvoor was ik er al eens geweest met een lieve vriendin. We hebben gewoon bij het raam gestaan en rondgekeken. Voelen dat ik niet meer de Rabia van toen was. Ik ging naar school, een eigen huis, hulp en heel veel lieve mensen om me heen die voor mij door het vuur zouden gaan. Ik voelde dat mijn brein in tweestrijd was, mijn brein had door dat het gevoel dat zij had niet meer klopte met de werkelijkheid.

Ook ben ik, 25 december 2013, teruggegaan naar de kazerne waar ik als militair heb gewerkt. Ik ging op visite bij mijn moeder en moest een uur wachten op de trein. De kazerne was niet meer in gebruik en werd deels afgebroken. Ik klom over een beveiligingspoortje en liep naar de appelplaats, een groot plein waar je met je eenheid moet opstellen en je commandanten begroet om aan de werkdag te beginnen, de gevoelens en emoties gierde door mijn lijf! Wat miste ik het leger, ik had zo graag nog militair willen zijn. Wat was ik trots op mezelf dat ik schutter op een tank had kunnen worden. Wat voelde ik me gefaald toen ik besloot weg te gaan omdat ik zo depressief was. Ik liep naar de plek waar ik altijd stond met mijn groepje collega’s. Even voelde ik me weer militair. Ik kon alleen maar voelen, missen en huilen. Toen mijn emoties zakte liep ik naar precies het midden van het plein en riep: “Bij deze vergeef ik, korporaal de Graav, alle klootzakken van deze kazerne!”

Trauma’s moet je niet onderdrukken, ze zijn helaas een deel van jou, ze willen dat je naar ze luistert. Ze willen geheeld worden. Het is de kunst om liefdevol met ze om te gaan een heel dapper te zijn. Ik geloof dat iedereen het kan, het is mij ook gelukt. Ik heb geen super powers ik ben gewoon een mens.